Dolu paletin sabitlenmesinde iki yaygın yöntem vardır ve ikisi de esnek film kullanır; ancak filmi yüke uygulama biçimleri temelden farklıdır. Bu fark yalnızca makine seçimini değil, yükün sevkiyatta nasıl davranacağını, hangi dış etkiye karşı korunacağını, hat sonunun nasıl kurgulanacağını ve format değiştiğinde neyin yeniden tanımlanacağını belirler.
İki yöntem, iki farklı fizik
Streç sarmada film ruloya sarılı hâlde gelir, ön gerdirme ünitesinden geçirilerek uzatılır ve dönen bir tabla ya da dönen bir kol yardımıyla palete spiral olarak uygulanır. Yük, film çevresinde biriken çember gerilimiyle sıkıştırılır: kuvvet yatay düzlemde ve içe doğru etki eder, her turda üst üste binen katmanlarla birikir. Streç sarma istasyonunda sonucu belirleyen iki değişken ön gerdirme oranı ve sarım desenidir; ikisi de ürüne ve yük yüksekliğine göre reçeteye bağlanır.
Stretch hood'da ise körük hâlindeki film kesilir ve kaynatılarak bir kılıfa dönüştürülür, dört yönden açılarak yükün üzerine indirilir ve bırakıldığında geri toparlanıp yükü kavrar. Sarım spiral değildir, yük tek uygulamada kapatılır. Kuvvet burada turların birikmesinden değil filmin geri toparlanma davranışından gelir; dört yana aynı anda, tepeye ise aşağı yönlü bir bileşenle etki eder. Stretch hood uygulamasında ısı kullanılmaz: kılıf filmin kendi esnekliğiyle oturur, ısıtma enerjisi ve alev riski tablodan çıkar.
Neye karşı koruma sağladıkları
Spiral sarımda yükün üstü, ayrıca üst örtü uygulanmadıkça açık kalır; üst örtü uygulansa bile örtü ile yan yüzey arasındaki geçiş kapalı bir yüzey değildir. Yağmur, yıkama suyu ve toz bu geçişten ve spiral katmanların aralarından yol bulabilir. Stretch hood ise tepe yüzeyini de kapsayan tek parça bir kılıf oluşturur ve ısı kullanmadan toza ve suya karşı kapalı bir yüzey verir.
Bu fark, yükün sevkiyattan önce nerede beklediğine göre değer kazanır. Dış sahada bekleyen, açık araçla taşınan veya tozlu bir ortamda elleçlenen yükte kapalı kılıf doğrudan bir koruma katmanıdır. Kapalı araçla kısa mesafeye giden ve üstü kapalı depoda bekleyen bir yükte ise aynı kapalılık, bedeli ödenen ama karşılığı görülmeyen bir kısıt hâline gelir.
Yük geometrisi ve stabilite
Streç sarma düzensiz yük profillerine daha toleranslıdır: taşan koliler, farklı yüksekliklerdeki paletler ve karma yükler aynı istasyonda işlenebilir, çünkü film yükün dış hattını takip eder. Stretch hood ise kılıf ölçüsü yüke göre belirlendiği için palet ölçülerinin tanımlı bir aralıkta kalmasını bekler; aralığın dışına çıkan bir yükte kılıf ya gerilir ya bol kalır.
Buna karşılık kılıf palet tablasının altına kadar çekilebildiğinde yük ile palet arasında güçlü bir bağ oluşur. Streç sarmada aynı bağ, filmin ilk turlarının palet ayağını da içine alacak şekilde uygulanmasıyla kurulur ve bu, sarım reçetesinin ayrı bir parametresidir. Atlandığında yük paletin üstünde tek parça durur ama palete bağlı değildir; forklift hareketinde ikisi ayrı davranır.
Ambalaj mukavemeti sessiz bir sınırdır
Film gerilimi yükü sıkıştırırken ambalajın kendisini de sıkıştırır. Alt katmandaki koli üstündeki katmanların ağırlığını zaten taşımaktadır; buna içe doğru çember gerilimi eklendiğinde ince oluklu mukavva köşelerinden içeri göçebilir. Davranış özellikle hafif dolgulu, yüksek ve boşluklu yüklerde görülür ve ilk belirtisi palet köşelerinin içeri kavis yapmasıdır.
Bu noktada gerilimi artırarak stabilite aramak tersine döner: yük daha sıkı değil, daha deforme olur. Kaybolan stabiliteyi geri kazandıran şey genellikle daha fazla film değil, farklı yönde bir kuvvettir. Katmanları birbirine bastıran yatay çemberleme tek tek kutuların dışa kaymasını engeller; yükü palet tablasına bağlayan dikey çemberleme ise taşıma sırasında devrilmeye çalışan yükü tutar. İkisi de filmin yerine değil, filmle birlikte kullanılır.
Kapasite, format geçişi ve sarf malzemesi
Çevrim süresi iki yöntemde farklı davranır. Sarma istasyonunda süre yük yüksekliğine ve reçetedeki tur sayısına bağlıdır: yük yükseldikçe sarım uzar. Hood istasyonunda kılıf tek uygulamada geçirilir, bu yüzden çevrim süresi yük yüksekliğine daha az duyarlıdır ve sürekli akan hatlarda daha öngörülebilir kalır.
Sarf malzemesi yönetimi de aynı değildir. Streç film rulo olarak stoklanır ve rulo değişimi rutin bir operasyondur; hood filmi körük olarak gelir ve kılıf ölçüleri ürün ailesi bazında tanımlanır. Yeni bir palet ölçüsü hatta çıkacaksa hood tarafında bunun önceden tanımlanmış olması gerekir; sarma tarafında ise reçete parametresi değiştirilir. Film tüketimi her iki yöntemde de yük yüksekliğine, reçeteye ve hedeflenen stabilite seviyesine göre değişir; tesise özgü olan bu değer tahmin edilmemeli, mevcut sarım verisi üzerinden ölçülmelidir.
Yanlış seçim nasıl geri döner
Sabitleme hatalarının çoğu hat sonunda değil, yükün açıldığı yerde görülür; bu yüzden nedeni de çoğu zaman yanlış adrese yazılır. Sık karşılaşılan geri dönüş biçimleri şunlardır:
- Yetersiz sabitlenen yük araç içinde kayar veya eğilir; hasar boşaltmada ortaya çıkar ve hangi adımda oluştuğu belirsiz kalır.
- Fazla gerdirilen film ambalajı deforme eder; alt katman göçer ve istif düzeni yukarı doğru bozulur.
- Üstü açık kalan yük dış sahada su alır; nem koli mukavemetini düşürür, etiket ve baskı bozulur.
- Tanımlı aralığın dışında bir palet hood istasyonuna geldiğinde kılıf yetişmez ya da bol kalır; iki durumda da yük sabitlenmiş sayılmaz.
- Format geçişi planlanmadığında istasyon ürün değişiminde durur ve kazanılan çevrim süresi duruşta geri verilir.
Sınır durumlar
Yöntemler arasındaki fark uçlarda daha görünürdür. Yüksek, hafif ve boşluklu yüklerde film tek başına yetmez; sıkıştırma ihtiyacı çemberlemeyi tabloya sokar. Taşan kolileri ve düzensiz profili olan yüklerde sarma toleranslı, hood seçicidir. Dış sahada bekleyen yüklerde hood belirgin bir fark yaratır; kapalı araçla kısa mesafeye giden yüklerde ise bu fark ödenmiş ama kullanılmamış bir özelliktir. Aynı hatta çok farklı palet yükseklikleri varsa sarma istasyonu ayrı kurulum istemez, hood tarafında ise ölçü ailelerinin önceden tanımlı olması gerekir.
Sahada sorulması gereken sorular
- Yük sevkiyattan önce nerede ve ne kadar bekliyor, üstü açık mı?
- Araç kapalı mı; palet teslimata kadar kaç kez elleçleniyor?
- Palet ölçüsü ve yük yüksekliği kaç farklı değer alıyor, taşan koli var mı?
- Ambalajın mukavemeti biliniyor mu; alt katmanda göçme daha önce görüldü mü?
- Vardiya başına kaç palet çıkıyor, tepe saatte bu sayı kaça yükseliyor?
- Hasarlı gelen yüklerin kaydı tutuluyor mu, hasar hangi noktada oluşuyor?
- Mevcut sarım reçetesi ölçülerek mi belirlendi, yoksa yıllardır aynı ayarda mı çalışıyor?
Yaygın yanlış anlamalar
"Stretch hood ısıyla büzülür." Büzülmez. Kılıf, gerdirilen filmin geri toparlanmasıyla oturur; ısıtma enerjisi ve alev riski uygulamanın parçası değildir.
"Daha çok film daha stabil yük demektir." Sonucu belirleyen film miktarı değil, filmin nereye ve hangi gerilimle geldiğidir: ön gerdirme oranı ve sarım deseni. Yanlış desenle sarılmış bol film, doğru desenle sarılmış az filmden daha az tutar.
"Streç film yükü suya karşı korur." Spiral sarım yanları örter, tepeyi açık bırakır ve katman araları kapalı bir yüzey oluşturmaz.
"İkisinden birini seçmek zorundayız." Bazı tesislerde iki yöntem aynı hatta, ürün ailesine göre seçilerek birlikte kullanılır.
Seçim nasıl yapılır
Genellikle üç soru yeterlidir: yük taşıma ve depolama sırasında neye maruz kalıyor, palet geometrisi ne kadar değişken ve hat sonunda hangi kapasite gerekiyor? Değişken yük profili ve orta kapasite streç sarmayı; dışarıda depolama, tanımlı palet ölçüleri ve sürekli akış stretch hood'u öne çıkarır. Cevaplar birbirini kesiyorsa karar yöntemde değil kombinasyondadır: film sabitler, çember bağlar. Palet ambalajlama ailesindeki dört sistem tam bu yüzden aynı hattın üzerinde birlikte kurgulanabilir.